دانشجویان علمی کاربردی واحد 5

پژوهش اسنادی جمعه 8/14

كاغذ. ورقهاي نازك، صاف، مسطح، و مات كه عمومآ از الياف گياهي (ليفي) ساخته ميشود، كاغذ ناميده ميشود. كاغذ در زندگي اجتماعي بشر مصارف متعددي دارد، ولي بيشتر براي نوشتن و چاپ بر روي آن مورد استفاده قرار ميگيرد. واژه كاغذ ظاهرآ ريشه سانسكريت دارد و از آن زبان وارد زبان فارسي شده است. معادل آن در زبانهاي اروپايي از واژه پاپيروس گرفته شده است. در زبان عربي به آن ورقه و صحيفه گفته ميشود. واژه قرطاس نيز كه امروزه در زبان فارسي براي كاغذ بهكار برده ميشود از كلمه يوناني خارتس، به معني چيزي كه بر آن مينويسند، اخذ شده است (1: ج 2، ص 2143).

اگرچه از اواخر قرن بيستم پيشرفتهاي شگرفي در ذخيره الكترونيكي اطلاعات به عمل آمده است، ولي شكي نيست كاغذ بهعلت ارزاني و راحتي نسبي در سطح وسيع مورد استفاده قرار گرفته و خواهد گرفت. بسياري از ذخاير اطلاعاتي موجود و ساير وجوه فرهنگي ميراث ما به شكل چاپ روي كاغذ است، از اينرو، لازم است كه از آنها مراقبت به عمل آيد و نگهداري و محافظت شوند (2: 357).

تاريخچه. بنابر مدارك موجود، نخستين بار كاغذ را شخصي بهنام تساي لون (50؟-118؟) در حدود 105م. در چين اختراع كرد. فن كاغذسازي او به مدت چند قرن در چين مورد استفاده بود و بهتدريج تكميل شد. كاغذهاي چيني در آن دوران مخلوطي از پوست درخت و كنف بودند. اين مواد را تا جايي كه امكان داشت ريز ميكردند و با آب زياد مخلوط ميساختند. بدين ترتيب خمير كاغذ بدست ميآمد. ماده خمير مانند را بر روي تورهاي قاب شدهاي پهن ميكردند تا آب خود را از دست داده و آرام آرام خشك شوند، حاصل كار يك برگ كاغذ بود.